شهرى كه زيج بر آن بنا شده است با حساب اين كسوف را به‌دست آورند . همچون زيج حبش حاسب ، كه فرمان داد تا كسوف را در بغداد كه زيج وى بر آن بنا شده حساب كنند ، و سپس اين زيج را در شهرى كه يافتن طول آن مطلوب بود رصد كرد و فاصلهء زمانى ميان هردو زمان متقابل را به‌دست آورد . اگر اين فاصله همان باشد كه با محاسبه به‌دست مىآيد ، آنچه در زيج آمده درست است ، و گرنه ساعات رصد شده و ساعات حساب شده را برهم مىافزاييم و [ نصف ] حاصل را در پانزده ضرب مىكنيم ؛ آنگاه ، اگر رصد شده پيش از حساب شده باشد ، اين حاصل را بر طول بغداد مىافزاييم ، و اگر پس از آن باشد از طول بغداد مىكاهيم ، و آنچه به‌دست مىآيد طول آن شهر است . و اين رساله ، در نسخه‌هايى از اين زيج كه به‌دست من افتاده ، چندان تباه شده است كه از آن جز به آن اندازه كه ياد شد نمىتوان رسيد . و امّا نصف كردن تفاوت ميان دو زمان كارى است كه ميان محاسبه‌كنندگان رسم شده است تا از اين راه اشتباه و اندازهء آن كمتر شود و اندازهء به‌دست آمده ميان حدّاقل و حدّاكثر قرار گيرد . و امّا افزودن تفاوت دو طول بر طول بغداد در آن صورت كه رصد شده بيشتر باشد ، از لحاظ معنى درست است ، ولى لفظ آن طورى است كه كسى را كه از اين آگاه نباشد به خطا مىاندازد . چه اگر شهرى كه رصد در آن صورت گرفته در مشرق بغداد باشد ، لازم مىآيد كه اختلاف دو طول بر طول بغداد افزوده شود ، و آن شهر پيش از بغداد است و [ كسوف ] پيش از بغداد به آن مىرسد ، ولى ساعتهاى آن ، با وجود يكى بودن وقت بيش از بغداد است ، از آن جهت كه فروشدن خورشيد در آن شهر پيش از فروشدن آن در بغداد صورت مىگيرد . اگر كسى كه عمل مىكند پژوهنده باشد ، از اين امر اشتباهى براى او پيش نمىآيد ، ولى اگر زيجى و مقلّد باشد چنان گمان مىبرد كه كسوف در شهرى كه ساعتهايش كمتر است پيش از شهرى واقع مىشود كه ساعتهايش بيشتر است . و در مورد ساعتهايى كه از آغاز شب حساب شود ، وضع چنان است كه پيشتر از آن ياد كرديم .